تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات های مستقیم ۱۴۰۵ | عملکرد ۱۴۰۴

تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات های مستقیم ۱۴۰۵ | عملکرد ۱۴۰۴

تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم؛ آسان‌ترین مسیر ارسال اظهارنامه مالیاتی برای مشاغل (راهنمای جامع سال ۱۴۰۵)

اگر صاحب یک کسب‌وکار کوچک یا متوسط هستید و هر سال با شنیدن نام «اظهارنامه مالیاتی» و «دفاتر قانونی» سردرگم می‌شوید، تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم دقیقاً برای شما طراحی شده است.

این تبصره، یک تسهیلات قانونی است که به گروهی از مشاغل اجازه می‌دهد بدون نیاز به تهیه دفاتر و ارائه صورت‌های مالی، تنها با پرداخت مالیات مقطوع، اظهارنامه مالیاتی خود را ارسال کنند.

در این مقاله، بدون حاشیه و با زبانی ساده و روان، هر آنچه را که باید درباره تبصره ماده ۱۰۰ بدانید، قدم‌به‌قدم مرور می‌کنیم.

تبصره ماده ۱۰۰ چیست؟

تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم، حکمی است که به صاحبان مشاغل اجازه می‌دهد در صورت احراز شرایط مشخص، به جای تسلیم اظهارنامه عادی و ارائه دفاتر تجاری و صورت‌های مالی، مالیات ابرازی خود را به صورت مقطوع و با حداکثر مساعدت‌های قانونی پرداخت کنند.

تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم، در حقیقت یک آسان‌سازی یا تخفیف رویه برای ارسال اظهارنامه عملکرد گروهی از مشاغل است.

این تبصره هر ساله توسط سازمان امور مالیاتی برای گروه‌های خاصی از مشاغل تعیین می‌شود و عموما سقف درآمدی آن در هر سال با سال قبل تفاوت دارد.

اگر بخواهیم کلّی‌تر بگوییم:

هرگاه درآمد سالانه یک کسب‌وکار از سقفی که قانون تعیین می‌کند بیشتر نباشد، آن کسب‌وکار نیازی به تهیه اظهارنامه و نگهداری دفاتر الکترونیکی تجاری ندارد. تنها کافی است مالیاتی را که سازمان امور مالیاتی به صورت مقطوع برآورد می‌کند، بپردازد.

این یک مزیت بزرگ برای مشاغلی است که:

• زمان یا تخصص کافی برای حسابداری کامل ندارند.
• حاشیه سودشان به گونه‌ای است که رسیدگی دقیق به صرفه نیست.
• نمی‌خواهند ریسک جریمه‌های مرتبط با نقص دفاتر را بپذیرند.

برای بهره‌مندی از مزایای توافق تبصره ماده ۱۰۰، علاوه بر سقف فروش، شرایط دیگری نیز باید همزمان فراهم باشد که در بخش‌های بعدی به طور کامل به آنها خواهیم پرداخت.

سقف جدید تبصره ماده ۱۰۰ برای عملکرد سال ۱۴۰۴

بر اساس احکام مالیاتی قانون بودجه سال ۱۴۰۵، حداکثر میزان فروش کالا و خدمات برای استفاده از ظرفیت توافق تبصره ماده ۱۰۰، برای عملکرد سال ۱۴۰۴، مبلغ ۷۲ میلیارد تومان تعیین شده است.

سازمان امور مالیاتی با هدف تکریم مودیان و کاهش هزینه‌های زمانی، این سقف را نسبت به مصوبه اولیه افزایش داد. برآوردها نشان می‌دهد با این افزایش، نزدیک به ۸۰ درصد صاحبان مشاغل می‌توانند از تسهیلات توافق تبصره ماده ۱۰۰ بهره‌مند شوند.

این عدد را خوب به خاطر بسپارید.

یعنی اگر مجموع فروش کالا و خدمات شما در سال ۱۴۰۴ از ۷۲ میلیارد تومان بیشتر نشود، می‌توانید مشمول توافق تبصره ماده ۱۰۰ شوید (به شرط احراز سایر شرایطی که در دستورالعمل سازمان امور مالیاتی اعلام خواهد شد).

اما اگر فروش شما از این سقف بالاتر رود، دیگر در این چارچوب قرار نمی‌گیرید و ناگزیرید از مسیر اظهارنامه عادی و رسیدگی واقعی عبور کنید.

دو مثال روشن برای درک بهتر این موضوع:

مثال اول (قابل قبول برای تبصره ۱۰۰)

یک فروشگاه پوشاک در سال ۱۴۰۴، مجموع فروش کالا و خدمات خود را ۵۵ میلیارد تومان ثبت کرده است.

از نظر سقف فروش، این فروشگاه داخل محدوده توافق تبصره ماده ۱۰۰ قرار می‌گیرد و می‌تواند درخواست استفاده از این تسهیلات را بدهد.

مثال دوم (خارج از شمول تبصره ۱۰۰)

همان فروشگاه اگر در سال ۱۴۰۴ فروشی برابر ۸۰ میلیارد تومان داشته باشد، از سقف مقرر (۷۲ میلیارد) عبور کرده و دیگر مشمول توافق تبصره ماده ۱۰۰ نخواهد بود. در این حالت، باید اظهارنامه عادی تسلیم کرده و دفاتر قانونی خود را ارائه دهد.

سقف مجاز استفاده از توافق تبصره ماده ۱۰۰ برای پرونده‌های مشارکتی  ۱,۴۴۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال است.

نکته بسیار مهم که اغلب نادیده گرفته می‌شود

فروش سالانه کمتر از ۷۲ میلیارد تومان، شرط کافی نیست.

بسیاری از صاحبان مشاغل گمان می‌کنند اگر فروش سالانه آنها کمتر از ۷۲ میلیارد تومان باشد، به طور خودکار مشمول توافق تبصره ماده ۱۰۰ می‌شوند. این تصور نادرست است زیرا سازمان امور مالیاتی شروط دیگری را نیز تعیین می‌کند، به عنوان مثال: نوع شغل و سابقه مالیاتی مؤدی نیز در احراز شرایط توافق تبصره ماده ۱۰۰ تأثیر دارد.

اگر تمایل دارید در این مورد بیشتر بدانید و برای کسب و کار خود هوشمندانه تصمیم بگیرید پیشنهاد می‌کنیم مقاله “اظهارنامه عملکرد ۱۴۰۴ راهنمای جامع و مقایسه با فرم تبصره ماده ۱۰۰” را مطالعه  کنید.

به عبارت دیگر، صِرف اینکه تصور کنید فروش شما زیر ۷۲ میلیارد است، به طور خودکار مشمول توافق تبصره ماده ۱۰۰ می‌شوید و این امکان برای شما فراهم می‌شود اشتباه است. با اینکه بعضی افراد همه شرایط توافق تبصره ماده ۱۰۰ را دارند، باز هم ممکن است مشمول آن نشوند؛ زیرا متن قانون اختیار تشخیص مشمولان را به سازمان امور مالیاتی تفویض کرده و سازمان الزامی ندارد این امکان را برای همه واجدین شرایط فعال کند.

چه کسانی می‌توانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند؟

صاحبان مشاغلی که قصد استفاده از مزایای تبصره ماده ۱۰۰ را دارند، باید شرایط زیر را داشته باشند:

شرط اول: رعایت حدنصاب سقف فروش

مجموع فروش کالا و ارائه خدمات آن‌ها در سال ۱۴۰۴ حداکثر ۷۲ میلیارد تومان باشد.

مجموع فروش کالا و ارائه خدمات در پرونده‌های مشارکتی سال ۱۴۰۴ حداکثر ۱۴۴ میلیارد تومان باشد.

شرط دوم: عملکرد مالیاتی سال قبل

مالیات سال گذشته مؤدی به صورت مقطوع تعیین و پرداخت شده باشد و مؤدی بدهی مالیاتی معوق نداشته باشد، یا برگ تشخیص صادره از سازمان امور مالیاتی مورد قبول مؤدی باشد.

شرط سوم: فعال بودن امکان توافق تبصره ماده ۱۰۰

برای آن‌ها در سامانه امور مالیاتی قبل از پایان مهلت تسلیم اظهارنامه فرم تبصره ماده ۱۰۰ یا امکان استفاده از مالیات مقطوع فعال شده باشد. زیرا متن قانون اختیار تشخیص مشمولان را به سازمان امور مالیاتی تفویض کرده و سازمان الزامی ندارد این امکان را برای همه واجدین شرایط فعال کند.

شرط چهارم: استفاده از پایانه‌های فروشگاهی

کلیه صاحبان مشاغل موظف به استفاده از پایانه‌های فروشگاهی هستند، زیرا باید اطلاعات فروش، کارتخوان، درگاه پرداخت، حساب‌های تجاری و سایر داده‌های مالیاتی آن‌ها با ضوابط سازمان امور مالیاتی قابل بررسی باشد.

شرط پنجم: مشمول استفاده از توافق تبصره ماده ۱۰۰

جزو آن گروه‌هایی نباشند که طبق دستورالعمل اجرائی سال ۱۴۰۵ از شمول توافق تبصره ماده ۱۰۰ ق.م.م خارج می‌شوند.

چه کسانی نمی‌توانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند؟

تبصره ماده ۱۰۰ برای همه مشاغل طراحی نشده است. گروه‌های زیر معمولاً از شمول این تبصره خارج هستند:

• اشخاص حقوقی (شرکت‌ها).
• صاحبان مشاغل با گردش مالی بالای ۷۲ میلیارد تومان.
• صاحبان مشاغل با پرونده‌های مشارکت مدنی خاص، چنانچه سهم درآمد یا فروش حداقل یکی از شرکاء بیش از ۷۲ میلیارد تومان باشد و یا مجموع درآمد مشارکت آنها بیش از ۱۴۴ میلیارد تومان باشد.
• پزشکان، وکلا، مهندسان مشاور و سایر حرفه‌های خاص (مطابق دستورالعمل سازمان امور مالیاتی کشور).
• مؤدیانی که فاقد مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی، استفاده از پایانه فروشگاهی، ثبت کارتخوان و یا انجام سایر تکالیف قانونی هستند، در صورت عدم رعایت این تکالیف ممکن است از مزایای تبصره ماده ۱۰۰ محروم شوند..
• مودیانی که در سال‌های گذشته بدهی مالیاتی معوق دارند.
• کسانی که قصد استفاده از معافیت‌های مالیاتی دیگر را دارند.
• مودیانی که قبل از استفاده از فرم توافق تبصره ماده ۱۰۰، اظهارنامه کامل عملکرد همان سال را ارسال کنند، معمولاً دیگر امکان استفاده فرم تبصره ماده ۱۰۰ برای همان سال عملکرد را نخواهند داشت.
• صاحبان مشاغلی که فرم تبصره ماده ۱۰۰ برایشان در درگاه خدمات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی قرار داده نشده است.

فرمول محاسبه تبصره ماده ۱۰۰

اگرچه جزئیات دقیق و نحوه‌ی محاسبه مالیات تبصره ۱۰۰ قانون مالیات‌‌های مستقیم به‌طور عمومی توسط سازمان مالیاتی منتشر نمی‌شود، ولی اصول کلی محاسبه آن به شرح زیر است:

محاسبه سود مشمول مالیات:

مبلغ فروش کالا یا خدمات × ضریب سود فعالیت = سود مشمول مالیات

محاسبه ماخذ مالیاتی:

سود مشمول مالیات – معافیت سالانه صاحبان مشاغل = ماخذ مالیاتی

محاسبه مبلغ مالیات:

ماخذ مالیاتی × نرخ مالیات صاحبان مشاغل = مبلغ مالیات

لازم به ذکر است که ضریب سود فعالیت (اینتاکد) برای هر کسب‌و‌کار متفاوت است و سالانه توسط سازمان امور مالیاتی تعیین می‌شود. این ضرایب برای مشاغل مختلف مطابق با نوع فعالیت و شرایط اقتصادی تغییر می‌کند.

مزایا و تسهیلات پذیرش فرم تبصره ماده ۱۰۰

اگر جزو مشمولان این تبصره باشید، از برخی مزایا و مشوق‌های استفاده از تسهیلات تبصره ماده ۱۰۰ ق.م.م. به شرح ذیل بهره‌مند خواهید شد:

• عدم وجود تکلیف برای ارائه اسناد، مدارک و دفاتر حسب مورد.
• افزایش بازه زمانی تقسیط مالیات نسبت به دوره های گذشته و افزایش سقف بخشودگی جرائم مالیاتی نسبت به تسلیم اظهارنامه.
• بخشودگی ۱۰۰ درصد جرایم مالیاتی متعلقه.
• عدم وجود تکلیف تسلیم اظهارنامه مالیاتی و تکمیل جداول درآمد و هزینه.
• صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌های حسابداری.
• کاهش ریسک جریمه‌های ناشی از نقص دفاتر و اسناد.
• تعیین قطعی مالیات در کوتاه‌ترین زمان.
• عدم نیاز مراجعه به ادارات امور مالیاتی و کوتاه کردن فرایندهای مالیاتی در جهت تکریم مودیان.
• لحاظ هزینه‌های اجاره محل در تعیین مالیات واحدهای کسبی استیجاری.
• عدم امکان ورود به پرونده توسط ادارات و رسیدگی توسط ماموران مالیاتی.
• محاسبه مالیات مقطوع با حداکثر مساعدت‌های قانونی از جمله تعدیل در ضرائب سود فعالیت.
• تا مبلغ ۱۵% مازاد بر درآمدهای اعلام شده در فرم تبصره ماده ۱۰۰ مشمول مالیات و جرائم (ماده ۱۹۲) نمی‌شود.

نحوه ثبت‌نام و درخواست تبصره ماده ۱۰۰ (آموزش گام‌به‌گام)

برای استفاده از تبصره ماده ۱۰۰، باید مراحل زیر را دقیقاً طی کنید:

گام اول: ورود به سامانه

مراجعه به پنجره واحد خدمات الکترونیک مالیاتی به نشانی my.tax.gov.ir

گام دوم: ورود با رمز یکبارمصرف

کد ۶ رقمی که به شماره همراه شما پیامک می‌شود را وارد کنید.

گام سوم: انتخاب پرونده مالیاتی

مراجعه به بخش فهرست پرونده های مالیاتی و در صورت نیاز ایجاد پرونده جدید و یا ویرایش پرونده های قبلی.

گام چهارم: ورود به سامانه اظهارنامه مشاغل

ورود به سامانه اظهارنامه مشاغل (اشخاص حقیقی) با مراجعه به بخش جزئیات پرونده. اگر بیش از یک پرونده مالیاتی دارید، پرونده مورد نظر را انتخاب کنید.

گام پنجم: انتخاب سال و شیوه ارسال اظهارنامه

انتخاب یکی از گزینه های ثبت اظهارنامه الکترونیک و یا درخواست توافق تبصره ماده ۱۰۰ ق.م.م.

سال عملکرد (۱۴۰۴) و نوع فعالیت را مشخص کنید. در قسمت «نوع اظهارنامه»، گزینه «فرم تبصره ۱۰۰» را انتخاب و تایید کنید.

گام ششم: تکمیل فرم ها و جداول اطلاعات مالی

اطلاعات هویتی خود را بررسی کنید. در صورت صحت آن را تأیید، و سپس روی «ذخیره و ادامه» کلیک کنید.

داده‌های مربوط به مبالغ فروش کالا و خدمات را وارد کرده و روی «افزودن» کلیک کنید.

گام هفتم: بررسی پیش‌نویس

بررسی پیش نویس اظهارنامه و یا فرم تبصره ماده ۱۰۰.

گام هشتم: تایید نهایی

تایید نهایی اظهارنامه (و یا فرم تبصره ماده ۱۰۰) و دریافت شماره رهگیری.

گام نهم: مشاهده قبض و انتخاب نحوه پرداخت

سیستم قبض مالیاتی شما را بر اساس اطلاعات وارد شده محاسبه و نمایش می‌دهد. انتخاب نحوه پرداخت مالیات ابرازی و یا تقسیط آن.

گام دهم: صدور قبض و پرداخت

در صورت موافقت با مبلغ اعلامی، روی «صدور قبض» کلیک کرده و نسبت به پرداخت اقدام کنید.

انتخاب نحوه پرداخت مالیات ابرازی و یا تقسیط آن

پرداخت مالیات مقطوع تبصره ماده ۱۰۰ به دو صورت امکان‌پذیر است:

پرداخت یک‌جا: مؤدی می‌تواند کل مبلغ قبض علی الحساب را تا پایان مهلت قانونی (حداکثر تا پایان موعد قانونی) یک‌باره تسویه کند.

پرداخت اقساطی: پرداخت اقساط در سررسید های مشخص شده (در صورت تقسیط). اگر امکان پرداخت اقساط وجود داشته باشد، مؤدی می‌تواند مطابق دستورالعمل ماده ۱۰۰ سال ۱۴۰۵، درخواست تقسیط بدهی خود را ثبت کند. شرایط تقسیط با توجه به دستورالعمل تبصره ماده صد در هر سال و بر‌ اساس میزان بدهی هر مؤدی تعیین می‌شود.

تفاوت تبصره ماده ۱۰۰ با اظهارنامه عادی

هشدار مهم: تبصره ۱۰۰ همیشه به نفع شما نیست!

بله. این حقیقتی است که بسیاری از مشاوران مالیاتی به آن اشاره نمی‌کنند.

چرا این موضوع باید برای شما مهم باشد؟

چون تصمیم برای استفاده یا عدم استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ باید آگاهانه گرفته شود. بسیاری از صاحبان مشاغل تصور می‌کنند تبصره ۱۰۰ همیشه به نفع آنهاست، اما واقعیت اینطور نیست.

اگر کسب‌وکار شما هزینه‌های بالایی دارد (مانند تولیدکنندگان، واردکنندگان، پیمانکاران)، استفاده از تبصره ۱۰۰ ممکن است باعث شود مالیات بیشتری نسبت به سود واقعی خود بپردازید. در چنین شرایطی، مسیر اظهارنامه عادی به صرفه‌تر است.

اگر حاشیه سود شما بالاست و هزینه‌های قابل قبول کمی دارید، تبصره ۱۰۰ بسیار به صرفه است.

• تبصره ماده ۱۰۰ راهی آسان و کم‌هزینه برای تسویه مالیاتی مشاغل کوچک و متوسط است.
• سقف فروش برای استفاده از این تبصره در سال ۱۴۰۴ معادل ۷۲ میلیارد تومان می‌باشد.
• فروش کمتر از این سقف شرط لازم است، اما کافی نیست.
• شرایط دیگری مانند نداشتن بدهی مالیاتی، ثبت‌نام در سامانه مودیان، و درخواست در مهلت قانونی نیز الزامی است.
• این تبصره برای همه مشاغل مناسب نیست؛ اگر هزینه‌های بالایی دارید، اظهارنامه عادی می‌تواند به صرفه‌تر باشد.

خلاصه راهبردی: تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم، بی‌گمان یکی از ارزشمندترین تسهیلات قانونی برای صاحبان مشاغل کوچک و متوسط است؛ تسهیلی که می‌تواند بار سنگین تهیه دفاتر و صورت‌های مالی را از دوش شما بردارد و مسیر پرداخت مالیات را کوتاه و آسان کند. اما آسانی این مسیر، فریبنده است. صرف آنکه فروش سالانه شما از ۷۲ میلیارد تومان کمتر است، به این معنا نیست که حتماً باید به استقبال تبصره ۱۰۰ بروید. اگر هزینه‌های قابل قبول و مستندی دارید، گاهی اظهارنامه عادی، مالیات کمتری برای شما به همراه می‌آورد.